[Ухаалаг эмч] Тархины харвалтын эмчилгээний гол түлхүүр нь ‘цаг хугацаа’ юм.⏳| Тархины харвалт 2-р хэсэг

А. Тархины харвалтыг хэрхэн эмчилдэг вэ?

Юуны өмнө нийтлэг тохиолддог «тархины харвалт» гэдэг нь судас бөглөрөхийг хэлнэ. Үүнийг «тархины ишемийн харвалт» гэж нэрлэдэг бөгөөд судас бөглөрснөөс үүдэлтэй харвалт хамаагүй их байдаг. Одоогийн байдлаар манай улсад судас бөглөрснөөс үүдэлтэй харвалт 70 орчим хувь, судас хагарснаас үүдэлтэй харвалт 15 орчим хувийг эзэлж байна. Судас хагарах тохиолдол нь ерөнхийдөө илүү аюултай байдаг тул урьд нь тархины харвалтыг маш аюултай, нас баралт ихтэй, хүнд өвчин гэж үздэг байсан бол одоо эрсдэлт хүчин зүйлүүд ихээхэн өөрчлөгдсөн. Ялангуяа цусны даралтыг зөв хянах болсноор судас хагарах тохиолдол харьцангуй багассан. Бид эхлээд тархины судас бөглөрсөн үү, эсвэл хагарсан уу гэдгийг шинжилдэг.

Эхлээд КТ (CT) зураг авна. КТ-д судас бөглөрсөн хэсэг нь 12-оос 24 цагийн дараа л харлаж харагдаж эхэлдэг боловч эмчилгээг хэдхэн цагийн дотор амжиж хийх ёстой байдаг. Тиймээс КТ авахад (шууд) юу ч харагдахгүй байх тохиолдол бий. Гэсэн ч КТ нь тустай. Учир нь судас хагарсан бол цагаан болж харагддаг тул үүнийг шалгахын тулд авдаг юм. Хэрэв судас хагарсан бол түүний дагуу эмчилнэ, харин бөглөрсөн бол 4.5 цагийн дотор ирсэн тохиолдолд бөглөрсөн судсыг нээх эм байдаг. Цусны бүлэгнэл бөглөсөн байдаг тул тэрхүү бүлэгнэлийг хайлуулах эм байдаг бөгөөд үүнийг «тромболитик» (цусны бүлэгнэл хайлуулах эм) гэж нэрлэдэг. Олон төрлийн эм байдаг ч бодит байдал дээр «TPA»-г л ашигладаг. Тиймээс та бүхэн зөвхөн «TPA»-г л мэдэж байхад болно. Өвчтөн гэнэт саажилттайгаар яаралтай тусламжийн тасагт ирэхэд TPA тариаг хурдан хийвэл тэр эм нь очиж бөглөрсөн хэсгийг хайлуулж чаддаг тул энэ нь маш чухал үндсэн эмчилгээний арга юм. Гэвч үүнийг хийсэн ч нээгдэхгүй тохиолдол бий. Мэдээж оройтож ирснээс болох тохиолдол байхаас гадна эрт ирсэн ч үр дүнгүй байх үе бий. Учир нь маш том бүлэгнэл судсыг бөглөсөн тохиолдолд тийм байж болно.

Жижиг бүлэгнэл бол бүгдийг нь хайлуулж чадах ч, венийн судсаар дамжин очиж тэр том бүлэгнэлийг бүрэн хайлуулахад хүч дутах тал бий. Хэрэв гуравны нэгийг нь л хайлуулж чадвал гуравны хоёр нь бөглөрсөн хэвээр үлдэнэ. Тэгвэл үр дүн нь бага байх нь мэдээж! Байдал улам дордож болзошгүй тул судас бөглөрсөн хэвээр байгаа нь батлагдвал өөр арга хэрэглэх шаардлагатай болдог. Тэр нь «тромбэктоми» буюу бүлэгнэл авах мэс засал юм. Цавины судас руу зүү хатгаж, биеийн дотуур гуурс гүйлгэн бүлэгнэл байгаа хэсэг хүртэл явуулна. Тэнд бүлэгнэлийг чанга атгадаг багаж байдаг. Түүгээр атгаж аваад биеэс гадагш татаж гаргадаг. Мэдээж «TPA»-г аль хэдийн хэрэглэсэн байгаа. Дээр нь нэмээд «тромбэктоми» хийвэл цусны урсгал сайжирч, өвчтөний бие дээрддэг. Тиймээс эхлээд цусны бүлэгнэл хайлуулах «TPA»-г хэрэглэе, хэрэв болохгүй бол 24 цагийн дотор «тромбэктоми» хийе. Энэ хоёр эмчилгээг хоёуланг нь хийх боломжийг нээлттэй байлгаж байж та бүхний бие сайжрах тул ингэж эмчлэх нь маш чухал бөгөөд энэ эмчилгээнд та бүхэн ч идэвхтэй оролцох ёстой гэдгийг хэлмээр байна.

А. Тархины харвалтын эмчилгээний дараах урьдчилан сэргийлэх арга юу вэ?

Тархины харвалт болсон бол эхний шатанд сайн эмчлэх нь маш чухал, дараа нь дахин дахиулахгүй байх урьдчилан сэргийлэлт маш чухал юм. Эмчилгээ сайн хийгдсэн байлаа ч цусны даралт ихсэх, чихрийн шижин өвчнийг маш нарийн хянах хэрэгтэй. Мөн зүрхний хэм алдагдалтай хүмүүсийн хувьд зүрхнээс бүлэгнэл тасарч тархи руу очиж харвалт үүсгэж болзошгүй байдаг. Тийм хүмүүс зүрхэнд бүлэгнэл үүсгэхгүй байх эмийг тасралтгүй уух ёстой. Судас нь гэмтсэн хүмүүс ч мөн адил бүлэгнэл дахин үүсэхээс сэргийлэх эм уух хэрэгтэй. Хамгийн алдартай нь «Аспирин» юм. Гэхдээ «Аспирин» нь бүлэгнэл үүсгэхгүй байхын тулд цусыг бага зэрэг шингэлж, ялтас эсүүдийг наалдуулахгүй байх үйлчилгээтэй тул гаж нөлөө бий. Гэсэн хэдий ч тархины судас нь аль хэдийн гэмтэж харвалт өгсөн хүмүүсийн хувьд дахих магадлал энгийн хүнээс өндөр байдаг тул бага зэргийн гаж нөлөөг үл харгалзан «Аспирин»-ийг хэрэглэдэг. Учир нь хор хөнөөлөөсөө илүү ашиг тус нь их юм.

Ингэж эмийг тасралтгүй хэрэглэснээр судсанд асуудал үүсэхээс сэргийлдэг. Зүрхний асуудалтай өвчтөнүүд ч мөн адил бүлэгнэл үүсгэхгүй байх эм хэрэглэж байж тархины харвалтаас сэргийлэх тул өвчтөн болон эмч байнга харилцаж, дахин харвалт өгөхгүй байхын тулд хичээх нь чухал юм.

Өвчтөн болон эмч байнга харилцаж,дахихаас сэргийлэн хянах!

Тархины харвалтыг таньж мэдэх, мөн миний хэлсэн эрсдэлт хүчин зүйлүүд маш чухал. Залуу байхаасаа л тэдгээрээс зайлсхийж байж тархины харвалтгүй эрүүл амьдралаар удаан амьдарч чадах тул хэзээ ч хамаагүй мэдрэлийн тасгийн амбулаториор ирж, бидэнтэй зөвлөлдөн өөртөө тохирсон урьдчилан сэргийлэх дүрмийг сонсож, өдөр тутамдаа хичээх хэрэгтэй. Би энэ хоёр зүйлийг онцолж байна. Бид та бүхэнд туслахын тулд чадах бүхнээ хийх болно. Баярлалаа.